ولى رعيت هم قادر بر نافرمانى و بىنظمى و تمرد از حكم او نيست . و چگونه نظمى در اين باب جارى كرده است كه در هيچ ولايتى ديده نشده است . و تا كسى نبيند ، اندازهء آن را تصور نمىكند . افواج و سواره‌اش خيلى منظم و رنگين و موضع « 1 » است . اگرچه هر دو فوجش در سيستان هستند ولى از بس همه‌كس گفته است و آنقدريكه در بيرجند قراول هستند و ديده‌ام مثل اين است كه همه را ديده‌ام . سوارهء مواجبى ديوانى ، دويست و سى و شش نفر دارد . ولى محققا چهار صد و پنجاه سوار با اسب و يراق ممتاز الان در سر خدمت دارد . دويست نفر در سيستان ، صد نفر هم همين دو روزه با سرتيپ ، بيرجند آمده‌اند . صد و پنجاه نفر در سرحد ، زير كوه قراولند . سيصد قبضه تفنگ دولوله از خود خريده در دست سوار دارد و اسب آنها را تماما از خود مىدهد . جيره و عليق تمام نوكرش در سفر و مأموريت ، از كارخانه و انبار خودش داده مىشود . در ولايت قائن سه مدرسه است . يكى در شهر قائن . يكى در بيرجند كه اين دو را رفته و از طلاب آنها احوالات پرسيده‌ام . ديگرى در بلوك درخش است كه وضع آن را هم از آقا محمد على مجتهد درخشى كه حال در بيرجند است و به ديدن من آمده است ، شنيدم . به هريك از اين مدارس سالى هفتصد تومان از محصول املاك خودش وظيفهء طلاب مىدهد . و از قراريكه همه‌كس مىگويد ، در همه بلوكات قائن ، هرچه بقاع امامزاده و مشايخ و سادات هست ، شمع و چراغ و فرش و مواجب خادمش از اوست . در صحراها و منازل بىآب هرچه بركه و آب ديدم ، گفتند بناى اوست ، و شهرت دارد كه در ايام محرم در بلوكات قائن صد و سى تكيه به اسم او تعزيه‌دارى مىشود ، و خرج همه از مال و محصول املاك اوست . در هرسالى روز عيد غدير مقرر است دو بندهء كنيز يا غلام سياه مخصوصا از كرمان مىآرند ، مىخرد و آزاد مىكند . در

--> ( 1 ) - جابجا نهاده شده